محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
447
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
اين چهار خوره در يك رده ، در سمت مغرب قرار دارند ، آغاز صف از سمت جيحون تا برسد به مرو ، شن زارى نرم است ، جوزجانان نيز در اين صف مىباشد . اينك با همان ترتيب خودمان از هرات آغاز كنيم : هرات : قصبهاى مهم است كه باغستان اين سوى رود ومركز انگورهاى * خوب وميوههاى گوارا است . آباد وپر جمعيت است . حومهء نيكو دارد . ساختمانهايش نزديك ودرهم ، ديههاى مهم دارد . مردم أهل أدب وفصاحت وخوش بيانى وهوش هستند . أنواع شيرينى وپوشاك صادر مىكنند . بارو هم دارد . ولى مردمش ماجراجويند وبه كشتار عادت كردهاند . اندرز گرانشان با فقه وعبادت كار ندارند . بد دهان وگناهكارند . نان ايشان سير نمىكند ، آشوبهايشان پايان ندارد . شهركى آباد وكهندژى دارد ، ربض ايشان بارو ودرهائى برابر درهاى شهرك وهمنام آنها دارد . كهنترين آنها : در زياد به سوى نيشابور است ، در فيروز ، در سرا به سوى بلخ ، در خشك به سوى غور . جامع نيز در ميان بازارهاى شهر است ، پلى شگفتانگيز دارند . شهر پرجمعيت مىباشد . كروخ : بزرگترين شهرهاى خوره است ، آب وباغ فراوان دارد . اوفه : كوچك است . جامع آن در بخش سپيدان است ، ساختمانها گلين ، ميان دو كوه ساخته شده ، پهناى روستايش بيست فرسنگ كه همه از باغ وآب روان وديههاى آباد است .